Thúc đẩy kết nối hạ tầng và thông quan tại các cửa khẩu Việt – Trung

Hội nghị lần thứ X Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt – Trung diễn ra vào ngày 18/11 tại Trung Quốc.

Đẩy nhanh triển khai mô hình Cửa khẩu thông minh tại biên giới Việt – Trung

Tại Hội nghị lần thứ X Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt – Trung diễn ra ngày 18/11 tại Trung Quốc, ông Trương Bảo Phong – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Trung Quốc – cho biết năm 2024 lượng hàng hóa qua các cửa khẩu Việt – Trung đạt 13,15 triệu tấn và lượng người xuất nhập cảnh đạt 20,29 triệu lượt, tăng lần lượt 42,3% và 60,6% so với năm 2023. Hai bên tiếp tục đẩy mạnh trao đổi thông tin về quy hoạch, cải tạo cửa khẩu, năng lực thông quan và vận hành.

Trung tướng Vũ Trung Kiên – Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Bộ Quốc phòng Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt Nam – nhấn mạnh hàng loạt công trình giao thông biên giới đang được thúc đẩy như cầu đường bộ Bát Xát – Bá Sái qua sông Hồng; tuyến nối Thanh Thủy – Thiên Bảo; cùng cầu đa năng Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà.

Hiệu quả rõ rệt từ luồng Xanh thông quan nhanh

Tại cửa khẩu Hà Khẩu, kim ngạch năm 2024 đạt 19,07 tỷ NDT, tăng 115,3%; 6 tháng đầu năm 2025 tăng 27,4%. Cửa khẩu Thiên Bảo năm 2024 đạt 330 triệu NDT (tăng 113%); 6 tháng đầu 2025 đạt 2,17 tỷ NDT – tăng hơn 30 lần so với cùng kỳ 2023.

Hai bên thống nhất đánh giá cao tiến độ mở và nâng cấp cửa khẩu. Trong năm 2025, cặp cửa khẩu Tà Lùng – Thủy Khẩu sẽ được nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế; luồng hành khách tại Lý Vạn – Thạc Long được đưa vào vận hành, đồng thời hai bên tiếp tục thúc đẩy nâng cấp cặp cửa khẩu này lên cửa khẩu quốc tế.

Nhiều lối thông quan và tuyến đường chuyên dụng cũng được hoàn thiện nhằm giảm tải lưu lượng hàng hóa XNK như Tân Thanh – Pò Chài, Cốc Nam – Lũng Nghịu; cùng các cửa khẩu Hoành Mô – Động Trung và lối mở Bắc Phong Sinh – Lý Hỏa.

Tháng 8/2024, Việt Nam đã hoàn tất thủ tục mở cửa khẩu A Pa Chải – Long Phú và thông báo qua công hàm ngoại giao. Phía Trung Quốc đã khởi công xây dựng hạ tầng cửa khẩu Long Phú.

Thúc đẩy thí điểm mô hình Cửa khẩu thông minh

Hai nước thống nhất tiếp tục triển khai thí điểm mô hình Cửa khẩu thông minh tại các khu vực mốc 1119 – 1120 và 1088/2 – 1089 thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan. Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt phương án thí điểm tại Lạng Sơn với thời gian thực hiện 5 năm.

Ông Trương Bảo Phong cho biết Trung Quốc đã cơ bản hoàn thiện hạng mục tại mốc 1119 – 1120; dự án tại 1088/2 – 1089 dự kiến chạy thử cuối 2025. Hai bên tiếp tục đơn giản hóa thủ tục XNC, nâng cấp hệ thống thông quan nhanh và áp dụng cổng kiểm soát tự động.

Đáng chú ý, hai bên thống nhất đẩy nhanh thí điểm Cửa khẩu thông minh tại Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan, phấn đấu vận hành trước cuối 2026; đồng thời hỗ trợ xây dựng Cửa khẩu thông minh tại Móng Cái – Đông Hưng và Lào Cai – Hà Khẩu. Hai bên cũng thúc đẩy nâng cấp cửa khẩu Lý Vạn – Thạc Long (kèm lối thông quan Bản Khoòng – Nham Ứng) lên cửa khẩu quốc tế; đẩy nhanh nâng cấp cửa khẩu Chi Ma – Ái Điểm (kèm lối thông quan Co Sa – Na Ủ); hoàn tất thủ tục mở cửa khẩu Pò Peo – Nhạc Vu; nghiên cứu mở lối thông quan Đình Phong – Tân Hưng và nghiên cứu mở/nâng cấp các cửa khẩu Bình Nghi – Bình Nhi Quan, Hạ Lang – Khoa Giáp, Mường Khương – Kiều Đầu, U Ma Tu Khoàng – Bình Hà.

Trung tướng Vũ Trung Kiên, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Bộ Quốc phòng Việt Nam – Chủ tịch Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt Nam nhấn mạnh loạt công trình giao thông biên giới đang được thúc đẩy.

Hợp tác vận tải & kiểm soát cửa khẩu

Theo thông tin từ Hội nghị, phương tiện vận tải đường bộ qua lại cửa khẩu Săm Pun – Điền Bồng cùng hai tuyến vận tải quốc tế liên quan đã được ghi vào Biên bản Hội nghị lần thứ XIII về vận tải đường bộ Việt Nam – Trung Quốc (1/2025).

Hai nước phối hợp chuẩn hóa việc cấp giấy thông hành biên giới; hầu hết cửa khẩu hiện đã áp dụng in máy cho giấy tờ của cư dân biên giới.

Tại hội nghị, hai bên cũng đánh giá cao việc đưa Khu cảnh quan thác Bản Giốc – Đức Thiên vào vận hành từ 15/10/2024, song song với việc phối hợp quản lý du lịch và bảo đảm an toàn khu vực biên giới.

Công tác hợp tác hải quan và kiểm dịch y tế tiếp tục được triển khai thông qua các cuộc hội đàm Hai nước Bốn bên và diễn tập liên hợp ứng phó dịch bệnh xuyên biên giới.

Hai nước thống nhất phối hợp trong quá trình sửa đổi Hiệp định về quy chế quản lý biên giới; Hiệp định về cửa khẩu và quy chế quản lý cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam – Trung Quốc. Hai bên đồng thời nhất trí xác định thời hạn lưu trú một lần cho cư dân biên giới khi XNC bằng giấy thông hành để bổ sung vào quá trình sửa đổi Hiệp định.

Đặc biệt, hai bên thúc đẩy triển khai các dự án cầu biên giới gồm Bát Xát – Bá Sái, Thanh Thủy – Thiên Bảo, Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà; và coi kết nối đường sắt là trọng tâm, phối hợp triển khai tuyến ray khổ tiêu chuẩn Lào Cai – Hà Khẩu Bắc.

Hai nước cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, nâng cao ý thức thi hành công vụ; ngăn chặn hành vi xâm hại quyền lợi công dân; minh bạch hóa các khoản thu phí; và đôn đốc thực hiện giao nhận hàng hóa hai chiều tại cửa khẩu Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan.

Đồng thời, hai bên thống nhất tăng cường hợp tác kiểm dịch y tế, xây dựng Kế hoạch chung giữa Bộ Y tế Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc; nghiên cứu sửa đổi Nghị định thư về kiểm dịch y tế biên giới.

Chương trình hợp tác 2025 – 2026

Kết thúc Hội nghị, hai bên thống nhất Chương trình công tác giai đoạn 2025 – 2026, tập trung tăng cường kết nối quy hoạch cửa khẩu, thúc đẩy mở – nâng cấp cửa khẩu chính quy, hiện đại; đẩy nhanh triển khai mô hình Cửa khẩu thông minh, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực thông quan. Hội nghị lần thứ XI dự kiến tổ chức tại Việt Nam vào năm 2026.