Tắc Biên Trong Nhập Hàng Trung Quốc: Nguyên Nhân & Giải Pháp

Tình trạng tắc biên trong nhập hàng Trung Quốc không chỉ đơn thuần là việc hàng hóa về chậm hơn dự kiến, mà thực chất là một bài toán quản trị rủi ro phức tạp, tác động trực tiếp đến dòng vốn, kế hoạch kinh doanh và khả năng duy trì hoạt động của người nhập hàng.

Trong bối cảnh thương mại biên mậu ngày càng siết chặt, hiểu đúng “luật chơi” tại biên giới sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc lập kế hoạch, hạn chế tối đa nguy cơ bị giam hàng kéo dài hàng tháng trời.

1. Bản chất thực sự của hiện tượng “tắc biên”

Tắc biên là hiện tượng hàng nghìn xe container bị dồn ứ tại các cửa khẩu biên giới Việt - Trung (như Hữu Nghị, Tân Thanh, Móng Cái), không thể thực hiện thủ tục thông quan theo tiến độ dự kiến.

Lý do sâu xa là bởi tuyến đường bộ gần như là tuyến đường độc đạo mà đại đa số các đơn vị logistics lựa chọn. Khi lưu lượng phương tiện vượt quá khả năng xử lý của hạ tầng cửa khẩu hoặc nhân lực bốc xếp tại biên giới bị thiếu hụt, một "nút thắt cổ chai" sẽ hình thành, khiến hàng hóa kẹt lại hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

2. 6 Nguyên nhân cốt lõi và các "điểm rơi" thời gian nhạy cảm

Việc nắm rõ khi nào tắc biên xảy ra giúp bạn chủ động đến 80% kế hoạch kinh doanh:

1. Đỉnh điểm mua sắm và Siêu Sale: Các dịp Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán và các ngày hội giảm giá lớn trên Taobao, 1688, Tmall (11.11, 12.12, Single’s Day) khiến nhu cầu vận chuyển tăng đột biến, gây quá tải hạ tầng.
2. Sự ưu tiên cho mùa Nông sản: Vào mùa thu hoạch (vải, thanh long, dưa hấu...), hàng loạt xe container nông sản đổ về cửa khẩu. Do đặc thù hàng dễ hư hỏng, nông sản thường được ưu tiên thông quan trước, khiến các lô hàng tiêu dùng, điện tử bị đẩy lùi lại phía sau.
3. Siết chặt kiểm soát biên mậu: Thường vào cuối năm, cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra để ngăn chặn buôn lậu, hàng giả, hàng nhái. Quá trình kiểm tra kỹ lưỡng từng mặt hàng và đối chiếu giấy tờ khiến thời gian thông quan kéo dài gấp nhiều lần.
4. Thay đổi chính sách thông quan: Bất kỳ sự điều chỉnh nào về quy định xuất nhập khẩu từ phía Việt Nam hoặc Trung Quốc đều có thể khiến hàng hóa bị giữ lại nếu không kịp đáp ứng tiêu chuẩn mới.
5. Yếu tố khách quan (Thiên tai & Dịch bệnh): Mưa bão, lũ lụt gây sạt lở đất làm tê liệt các tuyến đường biên giới. Đặc biệt, các lệnh giới nghiêm hoặc chính sách kiểm dịch nghiêm ngặt (như thời kỳ COVID-19) có thể đóng cửa biên giới bất cứ lúc nào.
6. Hạn chế về hạ tầng và nhân lực: Một số cửa khẩu chưa được trang bị đầy đủ công nghệ xử lý lượng hàng lớn, cộng với việc thiếu hụt nhân công bốc dỡ làm trầm trọng thêm tình trạng ùn ứ.

3. Hệ quả "Domino" đối với người kinh doanh

Tắc biên kéo dài (thường từ 15 - 60 ngày, cá biệt có khi lên đến 4 tháng) sẽ gây ra những thiệt hại nặng nề không chỉ dừng lại ở việc chậm giao hàng:

• Đóng băng dòng vốn: Tiền hàng đã thanh toán cho nhà cung cấp bị kẹt tại biên giới, khiến doanh nghiệp không có vốn để xoay vòng, nhập đợt hàng mới hoặc duy trì hoạt động.

• Chi phí ẩn tăng vọt: Phát sinh thêm phí lưu kho bãi, phí container, chi phí nhân sự và tài xế chờ đợi. Điều này buộc chủ shop phải tăng giá bán, làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường.

• Khủng hoảng niềm tin: Khách hàng mất kiên nhẫn dẫn đến hủy đơn, gây mất uy tín thương hiệu và trực tiếp làm đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất.

4. Giải pháp chiến lược: Chuyển từ “ứng phó” sang “phòng ngừa”

Để hạn chế rủi ro tắc biên, người nhập hàng cần thay đổi tư duy từ xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa:

• Chuyển dịch sang Nhập khẩu Chính ngạch: Thay vì đi đường tiểu ngạch đầy rủi ro và dễ bị kiểm tra gắt gao, đi chính ngạch với hợp đồng, hóa đơn rõ ràng là giải pháp bền vững nhất. Hàng chính ngạch ít bị tác động bởi các biến động bất ngờ tại cửa khẩu và được pháp luật bảo vệ. 

• Kế hoạch "Dự phòng 3 tuần": Luôn lập kế hoạch nhập hàng sớm hơn thời điểm cần thiết từ 2-3 tuần, đặc biệt là trước các dịp lễ lớn. Việc chuẩn bị kho dự trữ hàng hóa linh hoạt giúp duy trì kinh doanh ngay cả khi hàng mới đang bị kẹt.

• Đa dạng hóa lộ trình vận chuyển: Không nên tập trung toàn bộ hàng hóa vào đường bộ qua một cửa khẩu duy nhất. Hãy linh hoạt phân bổ sang đường biển hoặc đường sắt để giảm áp lực và rủi ro.

• Nắm vững quy trình và giấy tờ: Đảm bảo hồ sơ, chứng từ đầy đủ và chính xác theo quy định mới nhất giúp quá trình thông quan diễn ra trơn tru, hạn chế tối đa việc bị giữ lại kiểm tra do thiếu sót thủ tục.

• Quản trị tâm lý khách hàng: Sử dụng chế độ "Hàng đặt trước" (Pre-order) và chủ động thông báo tình trạng biên giới cho khách hàng để tạo sự thông cảm, tránh việc khách hủy đơn bất ngờ.

5. Checklist chọn đơn vị vận chuyển uy tín (Điểm thiếu từ thực tế)

Một đơn vị logistics phù hợp sẽ đóng vai trò “cánh tay nối dài” giúp doanh nghiệp vượt qua các đợt tắc biên. Hãy ưu tiên các đơn vị đạt các tiêu chuẩn:

• Năng lực kho bãi: Có kho lớn tại các vị trí chiến lược như Quảng Châu, Đông Hưng để chủ động trong việc gom và điều phối hàng.

• Kinh nghiệm thực địa: Có nhân sự trực tiếp tại biên giới để cập nhật tình hình thực tế hàng giờ và xử lý sự cố ngay lập tức.

• Cam kết bảo hiểm rõ ràng: Có chính sách bồi thường thỏa đáng (ví dụ: bồi thường nếu mất mát hoặc hư hỏng hàng) để bảo vệ quyền lợi tài chính cho bạn.

• Công nghệ quản lý: Cung cấp hệ thống tra cứu đơn hàng 24/7 giúp bạn theo dõi sát sao lộ trình hàng hóa.

Lời khuyên: Hãy coi tắc biên là một biến số tất yếu trong kinh doanh. Việc theo dõi sát thông báo từ cơ quan hải quan và đơn vị vận chuyển sẽ giúp bạn điều chỉnh kế hoạch nhập hàng kịp thời và giảm thiểu thiệt hại.