So sánh Vận chuyển Chính ngạch và Tiểu ngạch Trung - Việt: Giải pháp an toàn cho doanh nghiệp từ 2026

Việc nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc về Việt Nam từ lâu đã được chia thành hai ngả đường: chính ngạch và tiểu ngạch. Tuy nhiên từ năm 2025, hoạt động giao thương Trung – Việt đang bước vào giai đoạn siết chặt pháp lý toàn diện. Việc kiểm soát biên mậu, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và hậu kiểm thuế được tăng cường khiến vận chuyển tiểu ngạch không còn là lựa chọn “linh hoạt” như trước. 

Quan trọng nhất doanh nghiệp cần biết lúc này đó là: xu hướng loại bỏ hoàn toàn tiểu ngạch vào năm 2030, các doanh nghiệp cần một cái nhìn thấu đáo để bảo vệ chuỗi cung ứng của mình

Rất nhiều doanh nghiệp đang rơi vào tình trạng:

• Hàng về đều nhưng không có hóa đơn VAT đầu vào

• Kế toán không thể quyết toán, rủi ro truy thu thuế

• Bị động khi hàng tắc biên, giữ kho, kiểm tra đột xuất

Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất không còn là “đi đường nào rẻ hơn?” mà là:

Doanh nghiệp nên chọn vận chuyển chính ngạch hay tiểu ngạch để an toàn và phát triển bền vững từ 2025 trở đi?

Bài viết này sẽ giúp bạn so sánh chi tiết – minh bạch – thực tế, để đưa ra lựa chọn đúng.

1. Bản chất khác biệt giữa vận chuyển Chính ngạch và Tiểu ngạch

Vận chuyển chính ngạch là gì?

Vận chuyển chính ngạch Trung - Việt là hình thức giao thương hợp pháp qua các cửa khẩu quốc tế, nơi hàng hóa được khai báo hải quan đầy đủ, nộp thuế nhập khẩu, thuế VAT và được pháp luật hai nước bảo hộ. Toàn bộ quy trình từ thanh toán đến giao nhận đều minh bạch, có hợp đồng thương mại (Sales Contract) và chứng từ xuất xứ rõ ràng

Doanh nghiệp nhập khẩu chính ngạch sẽ có đầy đủ:

• Có hợp đồng mua bán

• Có hóa đơn thương mại (Invoice)

• Có Packing List

• Có tờ khai hải quan

• Có hóa đơn VAT đầu vào

• Có thể kèm C/O Form E để hưởng ưu đãi thuế ACFTA

Hàng hóa được khai báo đầy đủ, nộp thuế minh bạch và được pháp luật bảo vệ.

Thực trạng vận chuyển tiểu ngạch hiện nay

Mặc dù vẫn tồn tại nhờ sự nhanh gọn tạm thời cho cá nhân nhỏ lẻ, tiểu ngạch đang dần trở nên bấp bênh. Hình thức này thường không có hóa đơn VAT đầu vào, rủi ro bị thu giữ hàng hóa bất cứ lúc nào và phụ thuộc hoàn toàn vào biến động đóng - mở biên giới vì vận chuyển tiểu ngạch:

• Không có hoặc có hóa đơn không hợp lệ

• Không khai báo hoặc khai báo không đầy đủ

• Phụ thuộc lớn vào tình hình biên giới

• Không có hợp đồng hay cam kết pháp lý rõ ràng

Trong giai đoạn trước, tiểu ngạch phổ biến vì nhanh và rẻ trước mắt. Tuy nhiên, từ 2024 - 2025, hình thức này đang bị thu hẹp mạnh, đặc biệt với doanh nghiệp kinh doanh quy mô vừa và lớn.

Có thể bạn quan tâm: Để hiểu rõ hơn về tính pháp lý, hãy xem ngay bài viết về Vận chuyển chính ngạch Trung - Việt là gì? Tại sao chính ngạch là xu hướng bắt buộc 2026?.

2. Bảng so sánh 5 tiêu chí vàng: Chính ngạch vs Tiểu ngạch

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn cho doanh nghiệp của mình

👉 Kết luận ngắn gọn: Tiểu ngạch rẻ trước mắt, nhưng chính ngạch mới là nền tảng lâu dài cho bạn.

Doanh nghiệp nào còn có thể đi tiểu ngạch?

Trường hợp có thể cân nhắc

• Hàng mẫu, hàng test thị trường

• Giá trị nhỏ, không dùng cho bán sàn hay đấu thầu

• Không cần hóa đơn đầu vào

Rủi ro nếu lạm dụng tiểu ngạch

• Bị truy thu thuế nhiều năm

• Không chứng minh được nguồn gốc hàng

• Bị loại khỏi hệ thống phân phối lớn

• Ảnh hưởng uy tín pháp nhân doanh nghiệp

👉 Với doanh nghiệp đang phát triển, tiểu ngạch chỉ nên là ngoại lệ, không phải chiến lược.

3. 3 lý do người kinh doanh bắt buộc phải chuyển sang chính ngạch ngay bây giờ

3.1 Lộ trình loại bỏ tiểu ngạch và Nghị định 122/2024/NĐ-CP

• Siết chặt khai báo biên mậu

• Tăng cường hậu kiểm

• Phân loại rõ ràng dòng hàng chính ngạch – phi chính ngạch

Nhà nước đã có lộ trình rõ ràng nhằm loại bỏ tiểu ngạch 100% đến năm 2030. Nghị định 122/2024/NĐ-CP là một "cú hích" pháp lý buộc doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa quy trình nhập khẩu nếu không muốn đối mặt với các khoản phạt hành chính nặng nề.

👉 Có thể bạn quan tâm: Lộ trình loại bộ tiểu ngạch từ 2026 đến 2030 theo quy nghị định mới nhất. 

3.2 Lợi ích từ hóa đơn VAT & ưu đãi thuế ACFTA (C/O Form E)

Đối với kế toán doanh nghiệp, hóa đơn VAT đầu vào chính là "tấm khiên" bảo vệ khi quyết toán thuế. Đặc biệt, khi có C/O Form E, doanh nghiệp có thể hưởng thuế suất ưu đãi 0%, giúp giảm tổng chi phí nhập khẩu đáng kể so với việc đi tiểu ngạch và phải "bao thuế"

• VAT đầu vào được khấu trừ
• Thuế nhập khẩu có thể giảm về 0–5%
• Sổ sách kế toán minh bạch – sạch

👉 Đây là lợi ích mà tiểu ngạch không bao giờ có.

Dành cho doanh nghiệp mới: Đừng bỏ lỡ bài hướng dẫn [Checklist bộ chứng từ nhập khẩu chính ngạch: Khớp 100% để tránh rủi ro] để chuẩn bị hồ sơ hoàn hảo nhất.

3.3 Tính ổn định, không lo "tắc biên" hay bị thu giữ hàng

Hàng chính ngạch được ưu tiên thông quan qua các tuyến VIP như Bằng Tường - Hà Nội. Khi có sự cố biên giới, hàng chính ngạch vẫn có kế hoạch dự phòng và lộ trình rõ ràng, giúp doanh nghiệp chủ động dòng tiền và giữ uy tín với khách hàng

4. Phân tích bài toán chi phí: Chính ngạch có thực sự đắt hơn?

Nhiều doanh nghiệp e ngại chính ngạch vì "nhiều loại phí". Tuy nhiên, công thức tính chi phí tại Hoa Nam Logistics luôn minh bạch:

Tổng chi phí = Phí vận chuyển + Phí dịch vụ + Thuế nhập khẩu + Thuế VAT.

Với giá cước vận chuyển chỉ từ 4.000đ/kg về Hà Nội và 8.000đ/kg về TP.HCM (cho đơn hàng trên 3000kg), cộng với việc được khấu trừ thuế VAT đầu vào, tổng chi phí thực tế của chính ngạch thường tương đương hoặc thấp hơn tiểu ngạch nếu tính trên đường dài.

Xem chi tiết cách tính và bảng giá vận chuyển chính ngạch của Hoa Nam Logistics, để bạn có thể thấy chính ngạch là giá cũng thấp, không cao như bạn từng nghĩ.

5. Hoa Nam Logistics – Giải pháp chính ngạch "vô hình" cho doanh nghiệp

Tại Hoa Nam Logistics, chúng tôi cung cấp dịch vụ ủy thác nhập khẩu trọn gói (Door-to-Door), giúp bạn sở hữu bộ chứng từ sạch mà không cần lo lắng về thủ tục hải quan phức tạp.

• Kinh nghiệm 10+ năm: Soát xét hồ sơ trước 3-5 ngày để tối ưu tỷ lệ luồng xanh.
• Cam kết an toàn: Bảo hiểm 100% giá trị hàng hóa nếu xảy ra mất mát.
• Hệ thống kho bãi chính chủ: Tại Bằng Tường, Nam Ninh, Quảng Châu và Chiết Giang giúp chủ động lịch hàng.
• Giải pháp ủy thác nhập khẩu trọn gói cho doanh nghiệp  chưa có giấy phép XNK

💡 Bạn đã sẵn sàng "lên đời" chính ngạch để bảo vệ doanh nghiệp? Đừng để lô hàng tiếp theo của bạn nằm lại biên giới. Hãy liên hệ ngay với chuyên gia Hoa Nam Logistics để được tư vấn mã HS Code và nhận báo giá trọn gói tối ưu nhất.